Pierwszymi podróżnikami zamojskimi byli ordynaci zamojscy - syn i wnuk założyciela miasta, Tomasz Zamoyski i Jan Zamoyski. Jako podróżnicy i kronikarze zasłynęli urodzeni w Zamościu Ormianin Symeon Lehaci oraz reformat Józef Drohojowski.
W lipcu 1901 w Zamościu zatrzymali się w drodze z Budapesztu, przez Kraków i Lwów Francuzi: Doherier reporter z Paryża i I. Jourdain Nantes, w pieszej podróży dookoła świata. Dalej zamierzali przez Lublin, Warszawę, Moskwę, Irkuck, Władywostok, dotrzeć do Ameryki (utrzymywali się ze sprzedawanych kartek ze swoimi podobiznami). W 1928 letniej nocy z poniedziałku na wtorek w Zamościu zatrzymała się francuska amazonka Rachela Dorange (20 l.) w samotnym rajdzie konnym z Paryża, przez Wiedeń, do Bukaresztu i spowrotem przez Warszawę(wędrowała tak jeszcze do Rzymu i Barcelony).
We wszystkich krajach Europy celem zbadania systemów ustrojów rolnych - jak podawał - był przed wojną Jan Głuszcz, po wojnie w Zamościu agronom powiatowy. Współcześnie - Andrzej Orzechowski dotarł na Wyspę Płd. Nowej Zelandii i Polinezję Francuską. Dr Ryszard Molas był w najgorętszym i najsuchszym miejscu na ziemi - pustynia Erg i Hamadat Tinghrit (Sahara Alg.), na szczycie Olimpu, nad kraterem Etny. Chicagowski dziennik z 1975 pisał o S. Brzozowskim z Zamościa, który z kolegą, objechał "Albatrosem" Europę (4100 km). Franciszek Smoter zwiedzał Samarkandę i Bajkał, Andrzej Bąk zawędrował na Filipiny, Makao, do Malezji, Hongkongu, Nepalu, na Kilimandżaro, Joanna i Łukasz Maśko opłynęli od północy Norwegię, W 1999 w pierwszą wyprawę rowerową wybrał się Jan Wardach.
W 2000 piloci zamojskiego Aeroklubu (Józef Kwaśniak, Leonard Kapuściński, Waldemar Zięba, Piotr Zięba) wyprawili się w Himalaje do ostatniej bazy wypadowej na Mte Everest i weszli na szczyt Kala Pattar, skąd jeden z najpiękniejszych widoków na ziemi. W 2004 Sebastian Greszta i Krzysztof Dziuba motocyklami wybrali się z Zamościa do Chin (trzeciego dnia w Moskwie, 9-go do granicy Mongolii, łącznie 19 tys. km), wrócili po 45 dniach. W 2006 student Rafał Brogowski z Zamościa samotnie wszedł na Elbrus. Adrian Mazur (ur. Zamość 1989), ob. fotograf w Anglii odwiedził ok. 80 krajów, w 2025 w 61 dni zdobył Koronę Europy (44 szczytów 46 państw, faktycznie 47 w 50 państwach).
W 1971 przy PDK czynny był Klub Wielkiej Przygody, w 2000 powstał Zamojski Klub Podróżnika "Globtrotter", ob. Zamojski Klub Podróżników "Śródziemie", który w 2013 urządził I Festiwal Podróżniczy "Slajdomania" (m.in. Marek Marcola o Etiopii,  S. Czarnecki o Amazonii, S. Greszta o Wietnamie, I. Szumacher i A. Piątek o Andach). W kilkudziesięciu krajach był Jan Harczuk, w najdalszych zakątkach świata Witold Sagan. Wspomniany Marcola w 2015 prezentował wspomnienia z podróży do Afryki Zachodniej, tego roku też w pojedynkę Amerykę Południową zwiedzał Marcin Wiatrzyk (1985 Zamość, absolwent II LO) - podróż przez 8 państw. W 2015 w rowerowej wyprawie "Kaukaz 2015" uczestniczyła zamościanka Agnieszka Wyszyńska-Wytrykus (1976).Do grona podróżników z zamojskim rodowodem należą Max i Medard Siegieńczukowie.
19 IV - 6 V 1999 Jerzy Zacharow, Mieczysław Janda, Jan Wardach, Krzysztof Skotak, Waldemar Krempla, Andrzej Soboń z Zamościa odbyli Pielgrzymkę rowerową do Watykanu (2394 km, 12 V na audiencji). Dwaj pierwsi uczestniczyli w 2000 w II Pielgrzymce rowerowej do Lourdes i Fatimy. W VII 2024 trzej zamościanie Jacek Podkościelny, Tomasz Duszejko i Józef Kwaśniak dotarli do bazy pod K2 (Karakorum).
W 2017 podczas III festiwalu podróżniczego "Eskapady Kresowe" gościł Aleksander Doba (kajakiem przez Atlantyk), a w 2018 Ryszard Pawłowski (5 razy na Mount Everest), w 2024 w X "Eskapadach" m.in. Monika Witkowska - podróżniczka, himalistka, żeglarka, pisarka . W 2021 "TZ" poinformował, że zamojska anglistka Aleksandra Baranowicz podróżowała do ponad 30 krajów.

 * W X 1924 odwiedził gimnazjum z wrażeniami z podróży rowerem dookoła świata niejaki Veelpel. W 1937 wspomnienia Stanisława Siedleckiego uczestnika dwu wypraw polskich na Spitzbergen zgromadziły w Zamościu aż 412 słuchaczy.
 * W 1997 powołano Klub Zdobywców Korony Gór Polskich (28 gór od Rysów do Łysicy), z Zamościa jego czł. są Władysław Król (Loża Zdobywców, 2-krotny zdobywca), Małgorzata Trusz oraz Agnieszka i Piotr Linkowie.