nagłówek

ZEGARMISTRZE

Andrzej Kedziora grudzień 30, 2012

Pierwszym z nazwiska wymienionym zamojskim zegarmistrzem był Jerzy Roth, którego ordynat w 1655 uczynił swoim zaufanym obywatelem miasta. W 2 poł. XVIII w. nad zegarem ratuszowym czuwał (chędożyłem, reperowałem i wyregulowałem) Paweł Frank - autor rzadkiego w Polsce zegara kaflowego (szkatułka ze złoconego brązu, z siedzącym pieskiem i Matką Boską pod dzwonkiem). Wysoki europejski poziom reprezentowały wytworne zegarki kieszonkowe "zegarmistrza królewskiego" Izaaka Angota, powstałe w 2 tercji XVIII w., sygnowane ...horlogeur a Zamość (najpiękniejszy z ażurowym cyferblatem, inne m.in. w gwiazdy, z herbem Zamoyskich, scenami biblijnymi, panopliami, a także oryginalny zegarek karetowy). Christian Bergman (3 ćw. XVIII w.) był autorem rokokowego stołowego zegara szafkowego z ciekawym mechanizmem i lustrzanym wahadełkiem (Muzeum w Krakowie). Haskiel Bergman (XVIII/XIX w.) konserwował zegar ratuszowy (mieszkał na przeciw ob. hotelu "Renesans").
Znanym zegarmistrzem był też Józef Cederbaum (pocz. XIX w.) czołowy oświeceniowiec żydowski. W 1888 był zegarmistrz, ale nikt mu porządnego zegarka do naprawy nie odda. Na pocz. XX w. w Zamościu pracował Dawid Rajchman. W 1928 było w mieście 8 zegarmistrzów (przeważnie również jubilerzy i zajmujący sprzedażą zegarków), najbardziej znani to Andrzej Żminda od 1938 w Rynku Wielkim i Hersz Gryj - najstarsze, firmowane przez niego zegary stołowe pochodzą sprzed I wojny światowej.
W 1944 na czele cechu (po kilku latach rozwiązany) stanął Anatol Nowicki (zał. 1940, ul. Grodzka 11). Najbardziej znany współcześnie, najstarszy w mieście zakład zegarmistrzowski Sokołowskich znajduje się przy ul. Staszica 12 (Zegarmistrzowski zakład "Atlantic").
Po wojnie do najbardziej znanych należeli też: Czesław Brzozowski od 1942, ul. Zamenhofa, Nowicki (od 1945 przy ul. Bazyliańskiej, po schodkach), Jan Czwal  - 1956-1976 ul. Grodzka 6, później ul. Staszica 39) i Franciszek Grodzicki - Rynek Wielki 16.
W 1977-94 przy ul. Pereca pracował Wacław Franaszczuk (1937-1996). Przy ul. Grodzkiej w 1976 powstał zakład Mariana Panasa (ok. 40 lat w zawodzie, wcześniej kilka lat w Chełmie), który prowadził z żoną i bratem, ob. Stanisław Panas.  W 1998 było 12 podmiotów gospod. w tej branży. Rolę zegarmistrzów przejmują sklepy z zegarkami, najstarszy od 1990 "Kurant" przy ul. Staszica.


 * W testamencie mieszczki Elżbiety Gordonowej z końca XVIII w. był zegar z wagami na postumencie wybijający godziny i wskazujący dnie w miesiącu.

Czytany 533 razy Ostatnio zmieniany środa, 08 listopad 2017 21:20

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

11711326

Wyświetleń