nagłówek

WODY POWIERZCHNIOWE

Andrzej Kedziora luty 17, 2013

Miasto powstało u zbiegu dwu rzek, które zasiliły utworzone z dwu stron miasta zalewy. Ponadto na obszarze miasta w dolinach rzecznych na południu i północy znajdowały się polodowcowe oczka wodne, ich relikty zachowały się do poł. XX w. Te naturalne twory wykorzystywano do urządzania sadzawek.
W 1583 robiono sadzawkę w folwarku Koźlerogi, w 1588 była  sadzawka z łabędziami, a w 1590 łódka do wożenia, z końcem XVI w. sadzawki rybne w folwarkach w Janowicach (1) i Koźlichrogach (2), pojawia się też niezidentyfikowane "Wieprzowe Jezioro". W płn.-wsch. części miasta między miastem i Majdanem znajdowało się dokładnie nie zlokalizowane Jezioro Ormiańskie.
Do kasaty pierwotnych przedmieść wzdłuż Łabuńki (na południe od traktu lwowskiego) znajdowały się liczne stawy, nawet do 10 arów (m.in. przy ul. Promiennej - tu gdzie piekarnia, baza policji, biurowiec gospod. komunalnej). Jeden z nich przy ul. Radzieckiej po wojnie już jako ogródek nosił nazwę "Perskie Oko".
Po drugiej stronie rzeki przy ul. Asnyka była sadzawka jeszcze do pocz. l. 70. (ob. przedszkole). Jak wspomina Kazimierz Macias - Gdy w 1970 przeniosłem się na ul. Asnyka, naprzeciw mego domu był spory plac z sadzawką, w której na wiosnę żaby urządzały koncerty. Postanowiłem urządzić tam plac zabaw dla dzieci. Nawieziono tam przeszło 500 wywrotek ziemi z wykopów. Poniżej Nowego Miasta (za ul. Nadrzeczną) były stawy rybne Stanisława Tomaszewskiego.
Po zalewach, pozostały w okolicach Łabuńki rozległe moczary, zwłaszcza wiosną, tworząc bogate w faunę i florę rozlewiska, istniejące aż do poł. XX w. (regulacja rzeki, melioracje łąk). Były liczne źródła, zwłaszcza na terenie ob. ZOO, a także w d. ogrodzie Antoniszewskich (jeszcze po wojnie między parkiem i ul. Sadową  znajdowały się 2 sadzawki - ob. korty), na terenie bazy PKS, obok mostu przy ul. Okrzei (ogród Chruścińskich).
Nad Łabuńką w okolicy OSiRu była tzw. "Bania" (przyprowadzano tam więźniów do kąpieli), w 1938 wymieniona jako "staw więzienny", o nieco innej jednak lokalizacji - między ob. kortami i ul. Sadową. W przeszłości 2 stawy więzienne obsadzone były morwami. Między ul. Brzozową (wcześniej ul. Żabia) i Szwedzką "Krukowe Jezioro" (200 m od ul. Lubelskiej, ob. blok nr 26, do l. 70. ślad po sadzawce), a dalej u zbiegu ul. Granicznej i Powiatowej liczne oczka wodne. Niewielki stawek z wysepką i grzybkiem z ławeczkami znajdował się jeszcze po wojnie na terenie sadu Zipsera (ul. Lubelska, później internat, ob. po przebudowie hotel). W 1939 w mieście było 7 ha wód. Po regulacji rzeki (2 poł. l. 70.) zniknęły bagna za OSiR.
Po wojnie funkcjonowało Biuro Wodno-Melioracyjne. W 1964 powołano Spółkę Wodno-Konserwacyjną, która na obszarze 400 ha  (Janowice M. i D., Majdan, Karolówka, Nowe Miasto) objęła konserwacją 46.262 mb rowów i 140 przepustów. Wg ZO PZW w 1999 użytkowano wody ha: 26,5  Łabuńka, 3,8 Topornica, 4,7 Czarny Potok, 19,3 zalew. Długoletnim szefem Rejonowego Przedsiębiorstwa Melioracyjnego (1963 - 150, 1981 - 160 prac.) był Bronisław Włodarczyk (1948-1971).

Czytany 683 razy Ostatnio zmieniany czwartek, 22 luty 2018 08:12

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

13852215

Wyświetleń