nagłówek

WIŚNIOWIECKA GRYZELDA KONSTANCJA (1623-1672) wojewodzina ruska, matka króla

Andrzej Kedziora listopad 09, 2012

Ur. w Zamościu, była córką Tomasza Zamoyskiego, pobierała u profesorów Akademii te same nauki co brat Jan Sobiepan. Wydana została 27 II 1639 za mąż z posagiem wartości 700 tys. zł za księcia Jeremiego Wiśniowieckiego, bohatera tamtych czasów (ślubu w kolegiacie udzielał arcybiskup A. Grochowski, a wesele trwało 6 dni. Pół roku później zamieszkała w Białym Kamieniu na terenie jego rozległych dóbr na Ukrainie. Spotkanie z mężem w ciągłych wojennych rozjazdach opisał Sienkiewicz w Ogniem i mieczem, ukazującym ją jako osobę nieco "żewliwą". Po nagłej śmierci męża (1651) wróciła do Zamościa, mając później na dworze wyższą pozycję niż "Marysieńka" (nie lubiły się, mogła mieć też przy niej kompleks urody, w opinii współczesnych cale nie urodna). Po śmierci Sobiepana przejęła, z czasem bezprawnie, rządy w ordynacji nazywała się dziedziczką wszystkich dóbr, nie dopuszczała nikogo do spadku, mąciła, kluczyła, zwlekała, dzierżąc ordynację aż do śmierci. Sprawa stała się dalece trudniejszą dla prawowitych spadkobierców, gdy w 1669 stała się "matką królewską", kiedy syn Michał obrany został na króla Polski.
Była osobą władczą. Hojna dla Akademii, przyczyniła się do budowy nowego gmachu Akademii, zapisała 100 tys. zł na Kapitułę Zamojską, inicjowała na dworze przedstawienia teatralne. Obdarowywała też Bractwo Różańcowe (relikwiarz, ornat). Zmarła w Zamościu, w niedzielę wielkanocną o 6-tej rano. Nie zachowało się epitafium w Kolegiacie, w której podziemiach spoczęła. Jej portret znajduje się w zamojskim muzeum.


 * Pisano o niej - nie tak urodą, jako wysokością koligacyj i posagiem powabna była.
 * W tajemnych listach Marysieńki i Sobieskiego nazywana była "Basetlą".

Czytany 341 razy Ostatnio zmieniany czwartek, 19 październik 2017 12:32

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

16004833

Wyświetleń