nagłówek

ROLNICTWO

Andrzej Kedziora marzec 31, 2013

Przywilejem z 1580 mieszczanie mogli posiadać ogrody i nieco zasiewów czynić, ci w obrębie murów otrzymując po pół łanu (ok. 12 ha), pozostali po ćwierci gruntów uprawnych (z łąką). W 1581-83 rozmierzono 43 łany, ostatecznie rozdano mieszczanom tylko 34 łany.
Charakterystyczną formą działalności rolniczej były folwarki, obok dwu wielkich folwarków ordynackich - Janowice i Koźlerogi, (zwane później Podtopole), folwarki zakładali również zamożniejsi mieszczanie (1696 - 51) oraz instytucje kościelne (klaryski, franciszkanie, bazylianie, kościół ormiański i Kolegiata - Wólka Infułacka). W l. 30. XIX w. największe gospodarstwa posiadali Antoni Emeryk z Majdanu (43 morgi) i Franciszek Gałaszkiewicz oraz Walenty Turczyn z Przedm. Lubelskiego (36 i 22). W 1849 było 5 gospodarstw pow. 25 ha (3 na Nowej Osadzie i 2 na Przedm. Lub.), a najwięcej rolników mieszkało na Majdanie - 87 (na Przedm. Lubelskim i Nowej Osadzie po 42).
W 1924 użytkowano 1481 morgów ziemi ornej, 991 łąk, 12 pastwisk. Najwięcej zasiano żyta - 387, następnie kolejno ziemniaki 297, owies 286, jęczmień 234, pszenica 228, oraz buraki past. 14, buraki cukr. 13 i marchew 2 morgi. W 1927 największe gospodarstwa: Paweł Harczuk 55 mrg, Józef Łapiński 30,5, Józef Kiełbiński 29, Piotr Jabłoński 29, Michał Jurkiewicz 24,5, Piotr Księcikowski 24, Jan Gołębiowski 21, natomiast niejaki Welczer posiadał 10 koni i 30 krów.
W l. 30. XX w. w rodzinach rolniczych żyło ponad 2300 osób, najwięcej na Majdanie ok. 320 i Janowicach D. ok. 300 (po ok. 60% ogółu mieszkańców) oraz przy ul. Powiatowej 240. W 1939 największy dochód wśród miejskich rolników wykazał Andrzej Gałaszkiewicz (ul. Piłsudskiego). W 1945 było 533 gospodarstw (tylko 442 krowy).
W 1952 na terenie miasta było 37 młockarni kieratowych, 37 kieratów, 4 młocarnie elektryczne, 7 żniwiarek, 8 kosiarek. W 1950 na Majdanie zatrudniony był polowy (nie agronom).
W 1952 dostawami obowiązkowymi na terenie miasta dostawami objętych było 1100 gospodarstw. W poł. l. 50. propagowano uprawę kukurydzy (m.in. nestorka oświaty rolniczej Helena Bogucka 10 arów, też Andrzej Duras z ul. Długiej) i hodowlę jedwabników (szkoła rolnicza), a przedszkole nr 1 posadziło niezbędne morwy. W 1952 prasa pisała o Janie Pawełczuku z Zamościa, hodowcy królików, który stosując zdobycze miczurinowskie, w wyniku krzyżowań uzyskał nową szlachetną rasę królików wysoko cenioną przez punkt skupu surowców wtórnych. Podczas wystawy rolniczej w Zamościu uczestniczyli hodowca królików Aleksander Nowakowski i jedwabników Maria Stocka.
W 1965 wg Rocznika Statystycznego z 1,5 ha zasiewów, 0,6 stanowiły zboża (po 0,2 pszenica i żyto), przemysłowe 0,4 (w tym buraki 0,3), po 0,1 pastewne i konopie, rerszta poniżej 100 arów. W 1966 było 1987 ha gruntów rolnych, z tego 1541 orne i warzywne, w zasiewach m.in. 512 warzywa, 236 buraki cukr., 227 ziemniaki. W 1979 w użytkowaniu rolniczym było 1705 ha, w tym 1544 ha w użytkowaniu prywatnym. W l. 80. nastąpiło zmniejszenie użytków rolnych, w tym ornych (1980 - 1377, w tym 1004), jednak z końcem l. 90-tych przybywa ich ponownie (1997 - 1724, w tym 1399). W 1979 w mieście zarejestrowanych było 27 gospodarstw specjalistycznych (prod. miodu 5, warzywa szklarniowe 21, nasiona ogrodnicze i szkółkarstwo 1).
Plony (1973, w t.) - buraków 320, ziemniaków 200, pszenicy 180, jęczmienia 130, tytoniu 50, żyta 30, rzepaku 10, owsa 10, konopi 10.
Rolnicy z terenu miasta w 1979 sprzedali 23 t zboża, 129 t ziemniaków, 110 t żywca (52 wołowy i 58 wieprzowy), 851 tys. l mleka.

Gospodarstwa rolne:
1919 - 478, z tego do 10 morgów - 424, 11 do 30 mrg. - 50, 51 do 100 mrg. - 3, ponad 100 mrg. - 1.
1931 - 280, w tym do 2 ha - 102, pow. 5 ha - 110.
1948 - 703, w tym  ponad 10 ha - 15.
1960 - 1,7 tys., w tym do 0,5 ha 0,6, 0.5-2 ha - 0.7.
1965 - 1,8 tys., w tym do 3 ha 1,4, pow. 0,4
1969 - 1,4 tys., w tym do 0,5 ha 0,6, 0.5-2 ha - 0.6.
1977 - 1161, w tym 0,5-2 ha - 860, 2-5 ha - 142, 5-10 ha - 46, 10-15 ha - 3, ponad 15 ha - 2).
1991 - 296 (przec. 1,4 ha) z 954 osobami.

W mieście pod uprawą w 1938 (ha)

 pszenica jara  

 1150 

 burak cukrowy 

 13,56 

 żyto ozime   

 386 

 buraki pastewne

 1 

 ziemniaki   

 296 

 hreczka

 11 

 owies   

 285 

 proso

 9 

 pszenica ozima   

 227 

 mieszanka na siano

 2 

 koniczyna 

 48 

 rzepak jary

 1 

 jęczmień ozimy   

 46 

 len

 0,275 

 wyka  

 34 

 soczewica 

 0,150 

Hodowla (szt.)

Rok

 bydło

 trzoda

 konie

 owce

1913 442 540 445 b.d.
1921 989 1304 571 0
 1924  647  407  616  3
1948 783 630 426 b.d.
1962 997 793 351 272
1965 856
w tym krowy
613
856
w tym maciory
147
377
w tym 3-l. i starsze
350
93
1966 1100 1700 350 b.d.
1970 1356 1749 363 231
1973 600 1200 300 400
1975 798 535 287 232
1979 549 392 b.d. 626
1983 442 399 199 868
1987 471 491 127 b.d.
1989  390  449  186  172
 Kury (tys.) w 1962-66 kolejno 13,2, 9,6, 11,3, 12,2, 7,5
 Spis z 1962 - gęsi 547, kaczki 959, indyki 168, króliki 1708.
 Kozy: 1920 - 26, 1964 - 19.

 * W 1950 na Majdanie urzędował polowy, a nie jak gdzie indziej agronom.
 * W 1968 rolnicy z terenu miasta dostarczyli 128 t zboża.
 * Na Starym Mieście, w dole ul. Moranda znajdowała się do k. lat 50. duża prywatna chlewnia, kórą w 1952 dostał PSS..

Czytany 934 razy Ostatnio zmieniany czwartek, 29 marzec 2018 09:22

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

14687795

Wyświetleń