nagłówek

REGIONALIŚCI

Andrzej Kedziora luty 01, 2013

Za ojca zamojskich regionalistów należy uznać ks. Mikołaja Kulaszyńskiego (osobne hasło), wieloletniego wikariusza kolegiackiego i współtwórcę monumentalnego Zamościa i jego instytucji... (osobne hasło). W 2 poł. XIX w. do regionalistów - społeczników należy zaliczyć Kłossowskich Karola (osobne hasło), którzy m.in. organizował opinię przeciw obniżeniu wieży ratuszowej i Zdzisława (osobne hasło), który wygłaszał odczyty, imieniem miasta złożył wieniec na grobie hetmana.
Postanowieniem utworzonej w XI 1927 przez Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Lublinie Komisji Regionalistycznej w miastach powiatowych otworzono wydziały Komisji Regionalistycznej; w skład zamojskiego weszli: Zygmunt Klukowski, Michał M. Pieszko, Stefan Miler, Kazimierz Lewicki, Fryderyk Platner, Kazimierz Oleszek. Niestety, z winy Urzędu działalność Komisji trwała krotko.
Miano najwybitniejszego regionalisty przypisuje się Michałowi Pieszce (osobne hasło). Wysoko należy ocenić działalność Zygmunta Pomarańskiego (osobne hasło) - twórca "Teki Zamojskiej" i Zofii Serafin-Sochańskiej (osobne hasło) - autorki Zamościa. Miano regionalistów należy się też gronu obywateli miasta, którzy tworzyli klimat wokół licznie podejmowanych inicjatyw, działań, nierzadko wspierając je finansowo. Byli to m.in. Henryk Rosiński, Zygfryd Krauze, Kazimierz Lewicki, Adam Szczerbowski, Zygmunt Klukowski (osobne hasła). Z urzędu miłośnikami Zamościa stali się - burmistrz Michał Wazowski, oraz Marian Sochański i Tadeusz Zaremba (osobne hasła) potwierdzając to działaniami na rzecz miasta, decyzjami, staraniami, itp. Charakterystyczne - wśród wymienionych na próżno szukać osób z zamojskim rodowodem, wszyscy zjechali tu z innych stron kraju, szybko ulegając czarowi miasta.
We wczesnych latach powojennych pojawiają się nowe postacie - nauczyciele Jeremi Dragan (osobne hasło), Hipolit Kozioł (osobne hasło) i Stefan Litwin (osobne hasło), następnie Michał Bojarczuk (osobne hasło) i Władysław Romanowicz (osobne hasło), dr Tadeusz Onyszkiewicz (osobne hasło) oraz dwaj przedstawiciele władz miejskich Eugeniusz Zgnilec i Edward Suchora. Należy także wymienić, też nie żyjących już z dawniejszych lat, jak Władysław Kabat (osobne hasło) twórca powojennego muzeum, Władysława Podobińska (osobne hasło) działaczka PTTK, Adam Klimek (osobne hasło) architekt, Bolesław Smyrski (osobne hasło) człowiek wielkiej, niewykorzystanej wiedzy o mieście, Jerzy Ciepliński (osobne hasło), z bliższych lat - Roma Kowalicka (osobne hasło) - muzealniczka,  Lucjan Ksykiewicz (osobne hasło), Maria Matuszewska (osobne hasło), Franciszek Smoter (osobne hasło), a przede wszystkim Marian Siegieńczuk (osobne hasło) - muzealnik, krajoznawca i twórca Regionalnej Pracowni Krajoznawczej, Kazimierz Kowalczyk (osobne hasło) jeden z najwybitniejszych znawców przeszłości Zamościa i Krzysztof Czubara (osobne hasło) - historyk i dziennikarz. W V 1981 powstał Dział Informacyjno-Bibliograficzny Bibliotek Miejskiej pełniący rolę ośrodka wiedzy o regionie. W 2016 zbiory regionalne Książnicy Zamojskiej liczyły 10,4 tys. książek i czasopism oprawnych oraz 13,5 tys. jednostek specjalnych.
Ze współcześnie żyjących w Zamościu, przynajmniej kilkanaście osób zasługuje na miano regionalisty. Wśród nich są przede wszystkim badacze przeszłości miasta, kolekcjonerzy, dokumentaliści i oczywiście działacze (alfabetycznie): Ewa Dąbska (osobne hasło), Jacek Feduszka (osobne hasło), Czesław Galek (osobne hasło), Danuta Kawałko (osobne hasło), Andrzej Kędziora, Marek Kołcon (osobne hasło), Piotr Kondraciuk (osobne hasło),  Ewa Lorentz (osobne hasło), Wojciech Łosiewicz, Teresa Madej (osobne hasło),  Stanisław Orłowski (osobne hasło), Władysław Pańczyk (osobne hasło), Krzysztof Radziejewski (osobne hasło), Bogumiła Sawa (osobne hasło), Gertruda Sowińska (osobne hasło), Zbigniew Stankiewicz (osobne hasło), Bogdan Szyszka (osobne hasło), Krzysztof Wróblewski (osobne hasło), Lucyna Wyszyńska, a spoza Zamościa Jerzy Kowalczyk (osobne hasło) z Warszawy, Wojciech Przegon (osobne hasło) z Krakowa, Ryszard Szczygieł (osobne hasło) i Adam Witusik (osobne hasło, zm.) z Lublina, w przeszłości również Kazimierz Sochaniewicz (osobne hasło) historyk, m.in. dyr. Archiwum Toruńskiego.

Czytany 752 razy Ostatnio zmieniany środa, 14 czerwiec 2017 20:22

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

14061441

Wyświetleń