nagłówek

OBÓZ PRZESIEDLEŃCZY

Andrzej Kedziora luty 05, 2013
Obóz przy ul. Piłsudskiego, na gruntach Czujkiewicza i Gołębiewskich Niemcy wybudowali na pocz. 1941. Prowadziło do niego wejście na przeciw koszar i gospodarcze przy ul. Okrzei. W 16 barakach i kilku stajniach stacjonowały oddziały Wehrmachtu. W 2-piętrowej kamienicy Kasprzaków mieszkał szef obozu. Z końcem X 1941 przeniesiono tam z Karolówki pozostałych jeńców jeńców  (Stalag 325). W związku z utworzeniem przez Niemców w Zamościu Ośrodka Przesiedleńczego i rozpoczęciem wysiedleń Zamojszczyzny w barakach umieszczano wysiedlonych.
W ciągu pierwszego miesiąca osadzono tu 7055 osób, a do III 1944 przez obóz przeszło 41.080 osób ze 116 wsi. Najwyższy stan osiągnął 5 VI 1943 - 12.018 osób. Po wstępnej selekcji wysiedlonych dzielono na podlegających germanizacji (domieszka krwi niemieckiej), zdolnych do pracy (14-60 lat), dzieci i osoby starsze, oraz chorych i ułomnych. W tragicznych warunkach sanitarnych, bez ogrzewania, podłóg, dziennie umierało niekiedy do 30 dzieci. W obozie zmarło ponad pół tysiąca osób (głównie na tyfus plamisty). Od XI 1943 co tydzień wysyłano po dwa 1000-osobowe transporty do Łodzi, skąd skąd trafiała na roboty przymusowe do Rzeszy i do Oświęcimia, gdzie większość zginęło w komorach gazowych (w I-szym transporcie 10 XII 1942 wysłano z obozu 644 osoby). Dzieci trafiały w okolice Warszawy (m.in. Garwolin, Siedlce, Pilawa, Łaskarzew, Łosice), zimą umierając w nieogrzewanych wagonach. W obozie przetrzymywano ludność nie tylko i wysiedleń, ale i pacyfikacji, za pomoc partyzanom, tu przesłuchiwaną i torturowaną (barak nr 2 i szkoła nr 3 w pobliżu), a ofiary grzebano często na terenie obozu lub przy ul. Szwedzkiej. .
Od II 1943 do obozu trafiali też żołnierze BCh i AK. W V 1943 pozostało 500 osób, po czym wskutek pacyfikacji obóz zapełnił się ponownie, w tej fazie więźniów wysyłano także na Majdanek. 10-15 VIII 43 nastąpiły masowe zwolnienia. Przed likwidacją obozu zostało 200 osób potrzebnych  do jego utrzymania.
Kierownikiem zamojskiej filii Centrali Przesiedleńczej w Łodzi był hauptsturmfuhrer Hutte, w jego imieniu obozem, jako jego komendant, zarządzał do VI 1943  unterscharführer Artur Schütz sadysta i morderca (w 1947 kara śmierci), następnym obersturmbannführer Hermann Krumey. Bestialstwem odznaczali się też ini funkcjonariusze obozowi: Bruno Jende, Karl Gunner, Edward Weil, Oskar Gruszczyński. Okrutnymi śledztwami w obozie kierował inny esesmamn Kurt Schlitter (od VI 1941 szef gestapo w obozie). Zbrodniarze ci nie ponieśli żadnej kary.
W 1978 stanął tam pomnik Ofiar faszyzmu, a w 2002 obok odsłonięto tablicę (Tablice).

 * Kwalifikowanie więźniów w obozie: I - Niemcy rodowici i spolszczeni, II - przeznaczeni do germanizacji, III - nadający się do pracy, IV - pozostali, w tym dzieci do 14 l. i dorośli pow. 60 lat.
 * Baraki: nr 2, 3 lub 4 - komisja kwalifikacyjna, nr 5 - wstępna rejestracja, nr 6, 7 lub 8 - więźniowie I i II grupy, , nr 9 i 10 - więźniowie III grupy, nr 12 - więźniowie IV grupy, nr 9a, 16, 17 - dzieci i starsze osoby.

 * w pewnym okresie całe gromady mieszkały po prostu na dworze, koczując na drewnianych chodnikach, bez względu na pogodę. Czasami deszcze padały nieprzerwanie kilka czy kilkanaście godzin.

Czytany 1342 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 23 kwiecień 2018 18:01

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

13758589

Wyświetleń