nagłówek

MYKWA

Andrzej Kedziora styczeń 04, 2013

Rytualna łaźnia żydowska, jedna z nielicznych zachowanych tego typu budowli w Polsce. Znajduje się przy ul. Zamenhofa 5 (d. 12). Powstała w 1878, wg proj. Władysława Sienickiego. Był to budynek parterowy z dwoma kondygnacjami poniżej poziomu ulicy. Faktycznie była w nim łaźnia męska (bania) na parterze, niżej łaźnia żeńska (kupalnia dla żeńszczin) i dopiero najniżej mykwa. Jest to odkryta w 2012, zachowana owalna, murowana konstrukcja głębokości 4,5 m, w której wnętrzu schody prowadziły zbiornika z wodą (dno ponad 9 m poniżej ulicy!). Nazywany był sztucznym stawem, wodę wymieniano w nim co 2 dni.
W łaźni żeńskiej było 8-10 wanien z czerwonej miedzi lub oczkowanej blachy, w męskiej były z trzech stron trójstopniowe ławy i pomieszczenie do masażu. Jednorazowo korzystało z kąpieli nawet sto osób. Najdrożej płaciły dziewice kąpiące się w przeddzień ślubu (3 ruble, gdy mężczyzna 30 kop.!). Czerpaną ze studni w podwórzu wodę (150 wiader na godzinę), trzymano w drewnianym zbiorniku (800 wiader).
Później dodano piętro, a fasadę budynku ujęto pozornymi ryzalitami (wcześniej tylko na osi, z blankowanym frontonikiem) i powstały wielkie ślepe arkady. Od 1968 mieściła klub ZMS (kawiarnia 10.00 - 14.00 i 16.00 - 22.00, m.in. co drugi dzień dansingi), później także siedzibę ZW ZSMP, w 1982-2007 Klub Jazzowy. Legendarne miejsce koncertów faktycznie mieściło się nie w mykwie, lecz pomieszczeniu (8x9 m) łaźni dla kobiet. Po modernizacji w 2015-17 w obiekcie "mykwy" urządzono hotel, zachowana mykwa właściwa, po renowacji będzie jedną z ciekawszych atrakcji Starego Miasta, zwłaszcza dla turystów żydowskich. Niestety, nowoczesnym dachem zepsuto historyczną architekturę budynku.
Przed I wojną była jeszcze mykwa w okolicach późniejszej ul. Radzieckiej, a przed ostatnią wojną w piwnicach przy ul. Ciepłej (dom Ronikiera) i nowoczesna mykwa na rogu ul. Styczniowej i Zarwanicy (spłonęła w 1936).

Czytany 1087 razy Ostatnio zmieniany wtorek, 12 marzec 2019 11:29

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

15980703

Wyświetleń