nagłówek

MECHANICZNY PRZEMYSŁ

Andrzej Kedziora luty 11, 2013

W 1886 powstała filia lubelskiej Fabryki Maszyn i Narzędzi Rolniczych A. Wolskiego (Wolskiego fabryka). Na pocz. XX w. była mała brudna fabryczka - ślusarnia i odlewnia Putera.
W 1909-18 na Nowej Osadzie czynna była fabryczka narzędzi rolniczych Jana Badziana, który w 1918 sprzedał ją Marianowi Kurczyńskiemu, Piotrowi i Ludwikowi Jabłońskim jako fabryczkę wyrobów mechanicznych (Fabryka Narzędzi Rolniczych Kurczyński Jabloński i S-ka w Zamościu). W 1919 fabryczka przeszła w ręce Adama Lipczyńskiego. Jego wyposażenie nabyło TA "Ziemianin", które uruchomiło warsztaty mechaniczne i wybud. w 1922 odlewnię, od 1923 jako Fabryka Narzędzi Rolniczych "Ziemianina" (osobne hasło). Od 1913 był czynny Zakład Mechaniczny Jurczaka.
W latach międzywojennych istniało kilka większych zakładów mechanicznych o specjalnościach związanych z obsługą rolnictwa. W 1918 przy ul. Lwowskiej powstał Zakład mechaniczny Marszalca, od 1930 Działał Zakład mechaniczny Tymosza i Różyckiego. Pod koniec l. 20. powstało Tow. Przemysłowo-Handlowe Kazimierza Czaplickiego (ul. Partyzantów 61, ob. bank) z fabryczką, warszatem naprawy maszyn rolniczych, odlewnią, przedstawicielstwem fabryki "Unia" z Grudziądza (po paru latach upadło, w 1937 rozebrano zabudowania). W 1931 obok (do niedawna "Spomasz") powstała spółka Lubelsko-Wołyńska Centrala Maszyn. Od 1916 do wojny działał dość duży zakład ślusarsko-mechaniczny Jana Winniczuka (ul. Partyzantów), a także zakład mechaniczny i garaże własne Antoniego Schmidta (ul. Łukasińskiego) - naprawa maszyn rolniczych, budowa studni, remonty samochodów. Przy ul. Greckiej 5 przed wojną naprawiano rowery (Franciszek, potem Brana Szarf).
Rowery (Łucznika, Kamińskiego i Zawadzkiego) składał przed wojną (jako "Polska Montownia Rowerów") i do końca okupacji Roman Rałowski (ul. Piłsudskiego - obok koszar, hala z tyłu młyna Fuksa) jako koncesjonowana sprzedaż i reperacja samochodów, oraz Warsztaty Ślusarsko-Mechaniczno-Samochodowe.
W 1945 były 4 firmy branży mechanicznej (LWCM, "Wolski" oraz zakłady Marszalca oraz  Różyckiego - Tymosza) zatrudniały 42 pracowników i faktycznie nie zajmowały się produkcją, a tylko usługami.
Po wojnie Józef Zjeżdżałka w spółce z Leonem Jasiną i Placydem Jurczakiem prowadził Zakład Reperacyjny Narzędzi Rolniczych "Polski Rzemieślnik" (ul. Gminna 39). 19 VII 1948 w d. marmoladziarni (40x7x4 m, Błonie 15) powstała także ich odlewnia. 19 V 1951 zakład narzędzi rolniczych i odlewnia (bez Jurczaka) znalazły się pod przymusowym zarządem państwowym i przekazano szkole zawodowej. Po roku komisja ponownie przekazała odlewnię, tym razem dla ZZPT.
Był również warsztat ślusarsko-samochodowy Jana Cybulskiego (ul. Partyzantów 29). Później Edward Jarmoliński - robił m.in. ciągniki, tzw. "eski" (ul. Bazyliańska). W 1957-74 działał zakład mechaniki precyzyjnej Jóźwiny i Papucewicza.
Po wojnie branżę mechaniczną najszerzej reprezentował "Zamet" (osobne hasło) i "Spomasz" (osobne hasło). Najbardziej znanym wagarzem przed wojną był Michał Hulak (osobne hasło). Od 1926 pracował szlifierz Antoni Kołpak (ul. Zamenhofa 3).  Od 1920 działali elektroinstalatorzy.


 * W 1884 Wejnert z Bobowskim chcieli założyć w drewnianym domu w fosie fabrykę narzędzi rolniczych, spłonął jednak.
 * Warsztaty z największymi motorami w KM (1924): "Ziemianin" - 15 i 24, filia M. Wolski - 14, J. Jednac (stolarz) - 6, G. Jurczak - 3, J. Marszalec - 3, J. Winniczuk - 2.
 * W zakładzie Jóźwiny i Papucewicza produkowano m.in. autoklawy, bomby kalorymetryczne do pomiaru kaloryczności węgla, prasy do ebonitu, aparaturę pomiaru wytrzymałości asfaltu, wirówki laboratoryjne, elementy do pierwszych polskich wektokardiografów.

Czytany 797 razy Ostatnio zmieniany piątek, 07 lipiec 2017 21:52

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

14532010

Wyświetleń