nagłówek

LICEUM PLASTYCZNE IM. B. MORANDA

Andrzej Kedziora marzec 10, 2013

W przeszłości jedno z 34, ob. z 13 liceów plastycznych w Polsce. W VI 1945 opracowano program Instytutu Sztuki Stosowanej, później jeszcze jako Liceum Plastyczne i Architektoniczne, które ostatecznie rozpoczęło jesienią naukę jako pierwsza w kraju 2-letnia prywatna Szkoła Sztuk Plastycznych. Pierwszego roku przyjęto 14 uczniów po "małej maturze". Na jej czele stanął Lucjan Pakulski (z mojej szkoły wyjść musi nie artysta, lecz przygotowany do życia rzemieślnik). Uczono tkactwa (do 1950) i technik malarstwa ściennego. Przez pewien czas kształcono także literników i kreślarzy. Przy SSP zamierzano utworzyć Liceum Plastyczne i Architektoniczne.
1 XII 1947 szkołę upaństwowiono i przemianowano na Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych (spora w tym zasługa Stefana Fudki), z kursem wstępnym, I i II kl. liceum. 20 VI 1948 poświęcono sztandar, otwarto wystawę, odczyt wygłosił dr Wł. Pieńkowski i wręczono pierwsze świadectwa ukończenia szkoły - E. Baranowski, E. Błaszczyk, R. Mopański, K. Kowalski (prymus), H. Łukasik, M. Miketta, T. Morawicz, Z. Szczucki, J. Wiciejewska, A. Ukleja, J. Zdziennicki. Otwarto również wystawę ok. tysiąca prac uczniów (pozostałe w teczkach).
Od 1950 było to liceum 4-letnie, następnie 5-letnie (1952), kształcąc na kierunkach: techniki ścienne - jako jedyne w Polsce (do 1956) i artystycznym. Szkoła cieszy się wówczas renomą (nazywana małą ASP). W 1955 i 1962 ASP przyjęła absolwentów od razu na II rok studiów (Ryszard Rybicki i Edward Inglot). Uczy się w niej młodzież z różnych stron Polski. W 1956-59 na studia dostawało się 16, 50, 39, 42% absolwentów. Z czasem zmniejszono udział godzin "artystycznych" (studia z natury, poszukiwania). Ten najlepszy okres szkoła zawdzięczała osobowości Haliny Rogińskiej (osobne hasło), współzałożycielki i dyrektorki liceum. Rekordową liczbę uczniów osiągnęła szkoła w 1954 (276 w 9 klasach). W 1957 przybył drugi obok siedziby w pałacu (40 miejsc) internat przy ul. Pereca (64 m.). W 1965 z 25 pracowników, aż 17 miało wykształcenie wyższe.
Przy szkole skupiało się miejscowe środowisko plastyczne. Działały zespoły artystyczne, przede wszystkim "Paleta" z sekcjami: dramatyczną, dekoracyjną, kostiumową, wokalno-muzyczną, taneczną (występ na zlocie młodzieży w Warszawie), Prezentowano - słynne "żywe obrazy" (osobne hasło) pierwszy raz w IV 1948, wydawano gazetkę "Refleksy". Krajowe sukcesy odnosili szermierze szkolnego "Zrywu".
W 1966 ministerstwo zmieniło profil szkoły na liceum zawodowe, z tytułem technika sztuk plastycznych w specjalnościach: formy użytkowe i sztukatorstwo (pierwsi absolwenci technicy w 1971). Uczniowie odnosili liczne sukcesy na ogólnopolskich konkursach, byli m.in. autorami znaku "Telewizji Młodych" (1974), wykonali zamówione przez PAGART pamiątki dla laureatów festiwalu "Sopot 71", sięgali po nagrody uczniowskie za granicą (Budapeszt). W 1975-82 czynny był kierunek - konserwacja detalu architektonicznego, a patronat nad szkołą objął oddział PKZ, a od 1985 meblarstwo artystyczne. Z profilu zawodowego na rzecz ogólnoartystycznego zrezygnowano w 1991, wprowadzono projektowanie graficzne, rzeźbę z ceramiką, snycerstwo, tkaniną artystyczną.
W 1980 zorganizowano w szkole ogólnop. wystawę prac uczniów PLSP. W 1992 przy Rynku Solnym otwarto Galerię Szkolną (opiekun M. Sołowiej), 1999 sklepik przy ul. Ormiańskiej.
W 1965 uczyło się w PLSP 178 osób (25 prac.). W ciasnej, niefunkcjonalnej szkole, w dawnym kościele franciszkańskim (8 sal lekcyjnych, 6 pracowni), kształciło się zwykle ok. 250 uczniów (w l. 80. ok. 170). W 1976 w d. mleczarni powstała pracownia rzeźbiarska. Uczyli tu znani także poza Zamościem artyści (osobne hasła): Helena Drezowska, Mieczysław Poznański, Lucjan Pakulski, Feliks Podobiński, Władysław Żurawski, Marian Iwańciów, Kazimierz Żmurko, Jan Marek, Stanisław Surdacki (malarze i graficy), Eugeniusz Baranowski, Jan Siedlecki i Adam Muszyński (rzeźbiarze). Jako pedagodzy pracują bądź pracowali w szkole jej absolwenci Marian Kędra, Jan Popek, Bogusław Bodes, Leszek Siwiłło, Marek Rzeźniak, Winicjusz Borowski, Marek Sołowiej Zygmunt Jarmuł i Maciej Sęczawa. Najdłużej uczyła w szkole Weronika Wawryn (36 lat). PLSP ukończyli inni miejscowi twórcy, jak np. Jerzy Tyburski.
Z liceum wyszło wielu później wybitnych absolwentów, nie tylko artystów. Osobne hasło: Absolwenci Państwowego Liceum Sztuk Plastycznych. W 1981 internowano ucznia II klasy Andrzeja Teterycza. 7 VI 1986 szkole nadano imię Bernarda Moranda. Wmurowano wtedy także tablicę poświęconą H. Rogińskiej. Szkoła przeniosła się do zabudowań wzniesionych przy ul. Pereca w 1995 (proj. B. Skórzyńska-Terlecka) i 2003-2005 (J. Szymanek), nową siedzibę otwarto 15 XI 2005 - łącznie pow. 3,5 tys.m2, 4 pracownie (snycerska, reklamy wizualnej, tkacka, ceramiczna). W ciągu 50 lat pod kierunkiem 221 pedagogów szkołę ukończyło ok. 1500 absolwentów. W 1996/97 kształciło się 250 uczniów w specjalnościach: snycerstwo, tkactwo i ceramika, było 24 nauczycieli, w 2005 - 198  uczniów.
Po L. Pakulskim i H. Rogińskiej (1947-56), funkcje dyrektorów LSP pełnili - 1956-65 Zbigniew Kośmiński, 1965-69 M. Iwańciów, 1969-76 Maria Majdan, 1976-78 Antoni Huszalak, 1978-85 Zdzisław Bielecki, 1985-93 Waldemar Zakrzewski, 1993-98 Izabella Winiewicz-Cybulska, 1998-2001 Marek Sołowiej, 2001-2006 Anna Hajduk, 2006-2014 Hanna Maziarczyk, 2014 I. Winiewicz Cybulska, 2015 H. Maziarczyk, od 2015 Marzena Tadeusz.


 * Projekt Instytutu Sztuki Stosowanej z 15 VI 1945 - rysunek odręczny (L. Pakulski), projekt brył, techniczny, liternictwo (W. Pieńkowski), rzeźba (E. Baranowski), stylizacja (Szymańska), materiałoznawstwo (A. Klimek), tkactwo, modniarstwo, zabawkarstwo, ceramika, dekoracja teatralna, sztuka religijna.
 * Zamość to nie Paryż... Ogłoszenie LSP o poszukiwaniu modelki i modelu nie przyniosło rezultatu, gdyż nikt nie reflektował. Tymczasem czas płynie i matura się zbliża, a na egzaminie do ASP wymagany jest rysunek aktu. Słuchaczom nie pozostaje nic innego jak rzucić paletę i samym próbować pozowania (1948). Nieco później informowano - jest już modelka i można było prowadzić lekcje rysunku aktu.
 * W swoich wspomnieniach widzę szkołę zawsze w starym gmachu pofranciszkańskim, z jej wielkimi przechodnimi salami, z pokojem nauczycielskim otwartym z obu stron, przez który w czasie przerw przechodziły do swoich klas tabuny uczniów (ze wspomnień M. Majdan).
 !!! Odkryty w 2001 fragment
wykonanego  w l. 50-tych malowidła ściennego przez uczniów (św. Franciszek) komisja konserwatorska uznała za cenną XVIII-wieczną polichromię, dopóki nie okazało się, że przebiega pod nią współczesny kabel elektryczny.
 * Pracownie lekcyjne usytuowane były wokół sali kinowej. Miejscami dzieliła te pomieszczenia tylko sklejka. Umożliwiało to nauczycielom i uczniom mimowolne podsłuchiwanie dialogów, muzyki, huków i szmerów z wyświetlanego filmu ("Tygodnik Zamojski" 1985)
 * W 2002 w Polsce 13 PLSP (Jelenia Góra, Łomża, Nałęczów, Krosno, Nowy Wiśnicz, Olsztyn, Poznań, Supraśl, Szczecin, W-wa, Zakopane, Zamość, Zduńska Wola) oraz 10 Ogólnokształcących Szkół Sztuk Plastycznych i 1 Zespół Szkół Plastycznych.

Czytany 1331 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 05 luty 2018 15:50

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

14189985

Wyświetleń