nagłówek

KATEDRALNE KAPLICE

Aktualnie w Katedrze Zamojskiej czynnych jest 8 z 10 pierwotnie istniejących kaplic, najwspanialsza z nich, wyodrębniona architektonicznie, to KAPLICA ORDYNACKA (osobne hasło), kolejne:
KAPLICA p.w. Matki Boskiej Różańcowej (I po stronie płd.) - konsekrowana w 1637. 20 lat wcześniej erygowano przy niej najliczniejsze kolegiackie Bractwo Różańcowe (osobne hasło). Należała do kaplic najlepiej uposażonych w szaty i sprzęty kościelne. Przez 370 lat wisiał w niej obraz znany dzisiaj jako MB Zamojska (osobne hasło), w 1963 ołtarz pomalowany był na niebiesko, z pozłacanymi zwieńczeniami kolumn. Ołtarz neoklasycystyczny z 2 poł. XIX w.
KAPLICA Infułacka p.w. św. Mikołaja - fundowana przez pierwszego infułata ks. Mikołaja Kiślickiego. Marmoryzowany, szary ołtarz pochodzi z XVII w. (z wezwaniem ołtarza łączy się monogram SM w antepedium). Oprócz obrazów, wystroju ołtarza dopełniały rzeźbione postacie dwu innych św. biskupów - Honorata i Stanisława. Przy sąsiednim filarze stał ołtarzyk św. Michała Archanioła.
KAPLICA Relikwii p.w. Marii Magdaleny - w 1622 złożono w niej relikwie z pałacu ordynackiego. Powstał wówczas najstarszy dzisiaj w Kolegiacie barokowy ołtarz z grupą rzeźbiarską w zwieńczeniu (Chrystus Ukrzyżowany, MB i św. Jan). Od 1630 do czasu wzniesienia własnego kościoła opiekowali się nią franciszkanie. W XIX w. nosiła wezwanie św. Tekli. Obecnie złożonych jest w ołtarzu 28 symetrycznie ustawionych relikwiarzy, w większości trudnych do zidentyfikowania. Do kaplicy prowadzi dębowa krata z bramą o eklektycznej dekoracji (2 poł. XIX w.). W XVIII w. przy filarze obok kaplicy stał niewielki ołtarz św. Walentego.
Dawna
KAPLICA p.w. Trójcy Świętej - do 1801 była tu kaplica ze staroświeckiej roboty złotym ołtarzem z obrazem Trójcy Św. Ołtarz nosił też krótko wezwanie św. Andrzeja i Mateusza (Macieja). Po zamurowaniu kaplicy i podzieleniu jej na dwie kondygnacje, w górnej umieszczono bibliotekę kolegiacką (osobne hasło), na parterze - kapitularz (sala zebrań kapituły), który wkrótce stał się składem rzeczy kościelnych. W 1984-2000 był tam punkt sprzedaży wydawnictw kościelnych.
Dawna
KAPLICA p.w. św. Krzyża (zakrystia i skarbiec) - w 1637 wraz z 3 innymi konsekrowano również i tę kaplicę. Ze względu na usytuowanie, od początku pełniła także funkcje zakrystii (aby utrzymać idealny plan Kolegiaty, B. Morando nie przewidział dla niej osobnego pomieszczenia). Jakkolwiek w XVII i XVIII w. wymieniana jest jako kaplica św. Krzyża obrócona na zakrystię to nadal pozostawał w niej duży ołtarz snycerski, natomiast pod ścianami stały szafy na sprzęty i szaty liturgiczne. Wejście z nawy zamykała drewniana krata. W 1790-92 kaplicę zamurowano i podzielono na 2 kondygnacje, urządzając zakrystię i u góry skarbiec. Po zamurowaniu kaplicy przy prezbiterium stanął nowy ołtarz, obecnie z obrazem MB Zamojskiej (osobne hasło: Obrazy katedralne).
KAPLICA p.w. Matki Boskiej Łaskawej - konsekrowana w 1637 pod wezwaniem św. Kazimierza, potem także Zwiastowania NMP, natomiast w XVII w. poświęcona została św. Janowi Nepomucenowi. Jeszcze raz zmieniła wezwanie, gdy w nowym późnobarokowym ołtarzu umieszczono w 1803 cieszący się kultem wiernych obraz Matki Boskiej Łaskawej (osobne hasło). Zniszczone figury żołnierza i św. Marii Magdaleny przerobiono na św. Floriana i św. Jana Nepomucena. Między kolumnami stoją figury św. Heleny cesarzowej i św. Jadwigi królowej. Kaplica posiadała niegdyś polichromie, a ołtarz do l. 60. był w kolorze czerwono-wiśniowym.
KAPLICA p.w. Chrystusa Ukrzyżowanego - pierwotnie, od 1 ćw. XVII w. była to kaplica akademicka p.w. Pana Jezusa między Doktorami i św. Katarzyny między filozofami dysputującymi. W 2 ćw. XVIII w. w kaplicy całej malowanej wybudowano nowy ołtarz p.w. św. Jana Kantego (dotychczas wezwanie to nosił mały ołtarzyk przy sąsiednim filarze). Po kasacie Akademii w kaplicy umieszczono nowy ołtarz, być może przeniesiony w całości z ostatecznie zamkniętej kaplicy św. Krzyża. Na wystrój tego barokowego, utrzymanego w poważnej tonacji ołtarza składa się 6 płaskorzeźbionych, polichromowanych scen pasyjnych (Pocałunek Judasza, Cierniem koronowanie, Modlitwa w Ogrójcu, Chrystus przed Piłatem, Jezus z szat obnażony i Jezus upadający pod Krzyżem). Dopełnia je równie oryginalne Ukrzyżowanie, wstrząsające w swym naturalizmie znakomite dzieło anonimowego rzeźbiarza. Wg Potockiego krzyż hebanowy, Chrystus w kości słoniowej, w podstawie krzyża za szkłem relikwiarz oraz 3 urny miedziane z wnętrznościami - ob. w kryptach. W 2005-2006 konserwowany.
KAPLICA p.w. Zwiastowania Najśw. Maryi Panny - od 1610 związana była z Bractwem Literackim (osobne hasło). W rokokowym ołtarzu z 2 ćw. XVIII w. znajduje się najwspanialsze malowidło kolegiackie - obraz Zwiastowania NMP (osobne hasło). W kaplicy był też mniejszy ołtarzyk św. Jana Chrzciciela, malowidła na sklepieniu, na stopniach ołtarza błękitne sukno. W krypcie pod kaplicą chowano najbogatszych członków bractwa.
KAPLICA Akademicka p.w. św. Jana Kantego - do pocz. XIX w. nosiła wezwanie św. Wojciecha (pamiątką po nim jest monogram SW w antepedium). Z likwidacją kaplicy Akademickiej przeniesiono do ołtarza obraz patrona akademickiego (za mały i dopełniony snycerską ramą i kartuszem z herbami akademickimi) oraz figury św. Grzegorza papieża i św. Augustyna biskupa - doktorów kościoła. Odnawiana w 1869. Do niedawna marmoryzowanemu na szaro ołtarzowi w 1986 przywrócono pierwotną XVIII-wieczną kolorystykę o metalizujących barwach (złoty i niebieski). Obok w nawie stoi kamienny ołtarzyk chrzcielny (ok. 1780) z 3 płaskorzeźbionymi scenami zdradzającymi dość biegłego lokalnego rzeźbiarza.


 * W 1714 w kaplicy Zwiastowania wymieniano dwie srebrne korony dla NMP (wysadzana drogimi kamieniami) i Archanioła, srebrne sukienki do obrazu Zwiastowania, nie wymieniając jednak obrazu, który byłby psuty mocowaniami koron i sukienek), ponadto obrazy NMP mniejsze, na miedzi, na blasze i na papierze, 6 relikwiarzy, mszał w srebro i aksamit, drugi w skórę oprawny, srebrna lampa, 3 kielichy, 23 lichtarze.
 * W kaplicy różańcowej oprócz obrazu ołtarzowego było jeszcze 13 innych wizerunków, dwustronny obraz procesyjny z MB i św. Dominikiem, chorągiew procesyjna z MB i 12 apostołami, na ołtarzu wielki relikwiarz, w kaplicy była też skrzynia (m.in. z Księgą ze spisem czł. bractwa, kapami), szafa. Kaplica obita była starym, wzorzystym złotogłowiem, stopnie ołtarza przykrywało sukno czerwonym brzegiem w kwiaty, było 21 obszywanych złotem i srebrem obrusów, 3 księgi liturgiczne, był srebrny kielich i srebrna lampa u sklepienia.
 * Kaplice wg wizytacji z 1715 - 1. Przemienienia Pańskiego, 2. św. Mikołaja, w której był ołtarz św. Michała Arch. i tu także dołączona kaplica św. Trójcy, 3. św. Marii Magdaleny, 4. św. Andrzeja i Macieja Ap., 5. św. Krzyża, gdzie dziś zakrystia, 6. św. Kazimierza, inaczej Zwiastowania, 7. Różańcowa.
 * W kaplicy MB Łaskawej z pocz. XIX w. Była dolna zasłona ołtarza z pięknego pasa tureckiej roboty (dar Józefa Strzembosza). W 1811 ołtarz przykryty był białym muślinowym obrusem w kwiatki, filary kaplicy przykrywała czerwona tkania obszyta złotą taśmą, w oknie kaplicy karmazynowe firanki z cienkiej błyszczącej kitajki (dar mieszczki Agaty Danilewiczowej).

Czytany 167 razy Ostatnio zmieniany czwartek, 22 luty 2018 17:14

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

13451003

Wyświetleń