nagłówek

FOTOGRAFIA

Andrzej Kedziora luty 08, 2013

W 1869 przybył do Zamościa fotograf lubelski Grochowski aby zdjąć widoki i portrety. W 1871-73 przebywają tu kolejno co roku po kilka tygodni Tessaro Totello (23 l.), Szymon Bleiwas (36 l.) i Marek Szwarc (31 l.) z zaboru austriackiego. W 1875 osiadł tu Kazimierz Strzelecki (osobne hasło) z Warszawy, który obok pracy zarobkowej zajął się fotografowaniem miasta i w 1877 wydał unikalne Album Zamojskie (osobne hasło), a w l879 otwarł pierwszy w Zamościu zakład (osobne hasło: Fotograficzne zakłady).
Wielu zawodowych fotografów nie ograniczało się tylko do działalności usługowej i miało duże zasługi w przekazaniu nam obrazu tamtego Zamościa. Byli to przede wszystkim: Jan Strzyżowski (osobne hasło), Antoni Jabłoński (osobne hasło) i Włodzimierz Ksykiewicz (osobne hasło), którzy ilustrowali obydwa przewodniki po Zamościu (1934, 1938).
Jednym z pierwszych fotografów odwiedzających Zamość dla jego zabytków był J. Kłos, następnie Stanisław Cercha z Krakowa (1911). Bezcenną dokumentację stanowią zdjęcia dwu wybitnych polskich fotografów-krajoznawców: Henryka Poddębskiego (ok. 1919 i 1930, wystawa w Zamościu 1997) i Jana Bułhaka (IX 1921 - album z jego zdjęciami w muzeum), a także A. Lenkiewicza (1938-39), Czesława Olszewskiego (koniec l. 40.) i Edwarda Hartwiga (1954) oraz fotografujących Zamość w latach 50. i 60. lubelskich konserwatorów zabytków (Jerzy Żurawski, Henryk Gawarecki, Mieczysław Kurzątkowski). Fotografię krajoznawczą uprawiali w Zamościu: Tadeusz Zaremba, Adam Klimek (architekci), Stanisław Przybyłowicz (nauczyciel), Władysław Kasperowicz, Zygmunt Otachel. Były szkolne kółka fotograficzne (gimnazjum, seminarium). Szkolna gazeta "Nasza Myśl" ogłaszała konkursy fotograficzne.
Etatowymi fotoreporterami w "Tygodniku Zamojskim" byli: Kazimierz Bichler do 1981, Bogdan Cabaj do 1990, Marek Jawor i Jerzy Cabaj, w "Kronice Zamojskiej" Adam Gąsianowski. Fotografików zatrudniały PKZ (Stefan Kowalicki, potem Janusz Słomianowski, Marek Surmacz i Bogdan Szarek), Muzeum Okręgowe (od 1976, najpierw Marian Siegieńczuk, ob. Henryk Szkutnik), dom kultury (Mirosław Chmiel). W poł. l. 70. w PLSP prowadzone były zajęcia z fotografii w klasie konserwatorskiej (Stanisław Orłowski, H. Szkutnik).
W ciągu ostatnich 40 lat najwięcej zdjęć w prasie lubelskiej i zamojskiej zamieszczali S. Orłowski, Kazimierz Chwiejczak (póżniej fotoreporter "Kuriera Polskiego"), Stanisław Lipczyński i M. Siegieńczuk. Z Lublina przyjeżdżając systematycznie fotografowali miasto: J. Huzar, Zbigniew Jaśkiewicz, Jacek Mirosław, K. Bichler, W. Stępień. Wartościowe zdjęcia pozostawili dziennikarze "Sztandaru Ludu" zwłaszcza Beniamin Harasymiuk z 1961-67 (zaginione) i Andrzej Albigowski (przekazał do Archiwum w Zamościu). W V 1988 powstała Agencja Propagandowo-Reklamowa, wydająca kronikę fotograficzną "Miesiąc na Zamojszczyźnie". Autorami największej liczby pocztówek byli: P. Mystkowski, A. Kaczkowski (ponad 50), następnie B. Malmurowicz, A. Johann - A. Zborski, P. Krasowski, B. Cabaj, T. Surowiec, ob. Wiesław Lipiec. Ukazały się duże albumy fotograficzne poświęcone Zamościowi i Zamojszczyźnie (1970), kolorowe  -  Zamościowi W. Lipca (1997) i M. Jawora (2005) oraz Lipca album o katedrze (1999, 2007).
22 IV 1961 w muzeum miała miejsce pierwsza zbiorowa wystawa fotograficzna. Dwa miesiące później powstało Zamojskie Tow. Fotograficzne (osobne hasło). Oprócz ZTF wystawy fotografii organizowały: BWA (m.in. E. Hartwig, Zofia Rydet 1986, 2013, S. Sachno), PDK (W. Michalik), później WDK (Witold Dederko 1980), KMPiK (W. Pawelec, P. Pierściński 1977), GSW (M. Czudowski - H. Weinberg), PTTK (P. Pierściński). W 1976-80 wśród nowych miast wojew. pod względem odbytych wystaw fotograficznych Zamość 8 m. (18 wystaw).
Od 1954 istnieje kółko fotograficzne przy DKDiM, później MDK (instruktorami m.in. Eugeniusz Hajkowski, Czesław Smyk - najdłużej, S. Kowalicki), od 1966 w PDK (instr. K. Chwiejczak, potem S. Kowalicki, w 1992-2000 p.k. A. Szumowskiego - 29 ekspozycji), ob. jedyna tego typu pracownia na Zamojszczyźnie z dużymi sukcesami krajowymi (m.in. Marcin Libera, Karolina Mazurek). W I 1977 przy WDK powstała Grupa Twórcza Fotografików (8 czł., instr. m.in. Cz. Klimek, M. Jawor i Andrzej Trześniowski), a także w szkołach (m.in. l Liceum Ogólnokształcące, Technikum Budowlane). Od 1960 istniała sekcja fotografii przy oddziale PTTK (potem Klub Fotografii Krajoznawczej), a od 1985 pracownia fotograficzna przy Spółdzielni Mieszkaniowej (Planty). W 2005 odbył się Tydzień Fotografii Młodych (8 wystaw).
W 2014 reaktywowano w ramach stow. "Kultura dla Zamościa" Zamojską Grupę Fotografików - wystawa w ZDK (B. Cabaj, J, Cabaj, J. Cios, M. Chmiel, M. Jawor, K. Kowalczuk, W. Miąsik, P. Płachciński, W. Siatka, D. Szopa, M. Teterycz, J. Wardach) - wystawa "Autoportret" XI 2014, w 2015 "Gdzieś na skraju mapy" (22 autorów) i"Jasna strona życia" (19 osób).
Największe sukcesy w fotografii artystycznej odnosił Andrzej Bąk (osobne hasło), m.in. medale w Malezji i Singapurze, jedyny na Zamojszczyźnie czł. PZAF. W 1988 wśród zakwalifikowanych prac do światowej wystawy fotografii prasowej "Interpressphoto'87" znalazła się fotografia Bogdana Cabaja. Od 1995 organizowane są Konkursy Fotograficzne "Zdjęcie roku" (osobne hasło).
Bogaty zbiór starych fotografii Zamościa zachował się w Instytucie Sztuki PAN w Warszawie. Największy w Zamościu zbiór starych fotografii posiada Muzeum Zamojskie (najstarsze 1887), Archiwum Państwowe (najstarsze 1885) oraz delegatura Służby Ochrony Zabytków, prywatnie Adam Gąsianowski (wyd. albumu Czar starej fotografii z albumów rodzin z Zamojszczyzny, 2010).



 * Muzealny zbiór fotografii w 1975 liczył 1160 fotografii i 1356 negatywów, 1985 - 1403 muzealia fotograficzne. W zbiorach znajdują się negatywy A. Klimka (ok. 550), szklane negatywy J. Strzyżowskiego (20), S. Przybyłowicza (67), W. Kasperowicza (65), fotografie Suchowierzów (39), klisze i płyty W. Warwasiewicza,
 * Zimą 1995 w Foto Dalux skradziono 21 aparatów fotograficznych i 500 filmów.

Czytany 1507 razy Ostatnio zmieniany środa, 11 styczeń 2017 13:35

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

12206392

Wyświetleń