nagłówek

FOTOGRAFICZNE ZAKŁADY 1919-1944

Andrzej Kedziora grudzień 30, 2012

W 1928 obok W. Ksykiewicza i s-ki (ul. Żeromskiego 4) i J. Strzyżowskiego (Rynek W.), trzeci zakład - kolejną "Fotografię Artystyczną" - prowadził do 1936 Antoni Jabłoński (ul. Bazyliańska 1 - stary zakład Suchowierzów). A. Jabłoński (osobne hasło) szczycił się złotym medalem zdobytym w 1910 na Esposizione Internazionale w Neapolu. Był wydawcą pocztówek, jego fotografie publikował krakowski IKC, zakład miał gablotę reklamową (ul. Staszica 19 - mieścił się tam również jego sklep kolonialny).
W 1930 w gmachu Czerskiego powstał zakład ucznia Jabłońskiego - Franciszka Obsta (osobne hasło), który wg ogłoszenia prasowego: posiadał nowoczesne urządzenia do zdjęć przy świetle dziennym i altanę do zdjęć ciepło ogrzaną. W 1936 J. Strzyżowski sprzedał swój zakład W. Ksykiewiczowi, a nieco później przestał też istnieć zakład Josyfa Zontaga vel Zyntaka (Rynek Wielki 3) - wykupiony przez P. Marciniewicza. W międzyczasie również funkcjonował pod kilkoma adresami zakład Fiszela Iliwickiego, m.in. po "Rembrandzie" jako "Foto-Film", a w 1935 przy ul. Kołłątaja 6 - "Express-Film", w 1936 przy ul. Ormiańskiej 10. Zakład Iliwickiego przejął później Kiwa Ginsberg ("Foto-Express-Film" ul. Kołłątaja 6).
W 1937 działały 4 firmy fotograficzne: W. Ksykiewicza (Rynek 11), F. Obsta (ul. Żeromskiego 15) oraz nowe: "Wenus" (od 1934) Pawła Marciniewicza (osobne hasło: Rynek W. 3) i "Foto-Film" Leona Gierosia (ul. Lipska 27). W 1937 powstały jeszcze obok wspomnianej firmy Ginsberga: "Foto-Rekord - Nowoczesna Fotografia" Juliana Dubiela (przy ZOO) i zakład "Fotograf Józef Woiński" (ul. Partyzantów). W 1938 powstał "Foto-Sport" Wacława Warwasiewicza (ul. Piłsudskiego 11 - na przeciw "Hetmana", w czasie wojny ul. Kilińskiego "Foto-Extra"). Przed wojną powstały jeszcze "Foto-Sport" Stanisława Bieliczenki (ul. Partyzantów, następnie Kilińskiego) oraz "Foto-Leica-Film" Jankiela Hausa (ul. Staszica 5) i "Foto-Zamość" W. Surmacza. Był też czynny kolejny z Herszonów Szloma (ul. Piłsudskiego d. 22). Wykonywano głównie portrety i zdjęcia okolicznościowe.
W czasie okupacji przestało istnieć stare atelier przy Rynku Wielkim 11. W związku z budową w tym miejscu kamienicy, W. Ksykiewicz przeniósł się na ul. Zamenhofa 18. Pożydowski zakład przy ul. Staszica 5 przejął Władysław Surmacz (po wojnie na Nowym Mieście, również "Foto-Zamość" następnie krótko w spółce z P. Marciniewiczem przy ul. Pereca), a zakład po aresztowanym przez Niemców W. Warwasiewiczu - S. Bieliczenko z Hrubieszowa (małoobrazkowe), następnie od 1944 Aleksander Łaruszkin. Powstał też nowy - "Foto-Styl" Michała Murawskiego (ul. Żeromskiego 12) a w 1942 przy ul. Żeromskiego 10 "Fotocentrala" Włodzimierza Wolskiego (osobne hasło, z czasem jego własność), Jana Kilarskiego i Kazimierza Kaniora. Zakład świadczył usługi dla Niemców, którzy nie mieli własnego zakładu, powiązany z AK i zatrudniający 16 osób. Dla podziemia u Obsta pracował Franciszek Ziąbkowski (1917), który później krótko prowadził firmę przy ul. Okrzei. Po wojnie wyjechali z Zamościa A. Łaruszkin, S. Bieliczenko i L. Gieroś (osobne hasło).


 * W "Fotocentrali" W. Wolski zatrudniał w czasie wojny, chroniąc przed wywiezieniem do Niemiec kilkanaście młodych osób, pracowali tam m.in. Maria Skwarek, Stanisław Cyzman, Henryk Wójcik, Tadeusz Foltański, Franciszek Król, Jerzy Kozłowski, Genowefa Tittenbrun, Helena Kic.

Czytany 973 razy Ostatnio zmieniany wtorek, 03 październik 2017 20:07

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

14715775

Wyświetleń