nagłówek

DEKORACJE SKLEPIEŃ ZAMOJSKICH

Andrzej Kedziora grudzień 30, 2012

Pochodzą z 1 poł. XVII w. i są jednym z charakterystycznych elementów wystroju zamojskich zabytków. Zachowały się w 14 obiektach (w tym jak nigdzie w Polsce aż w 9 kamienicach) - łącznie 39 kompozycji. Najstarsze ornamentowane dekoracje listwowe (wcześniejsze niż w Lublinie) znajdują się w prezbiterium kolegiackim (osobne hasło: Katedra). Za pierwszą w Zamościu i za razem pierwszą w polskiej architekturze świeckiej tzw. dekorację "lubelską" uchodzi kasetonowa dekoracja sklepienia w sieni Kamienicy Turobińskiej (osobne hasło).
Najliczniej reprezentowane są szczeblowo-tektoniczne układy listew (Kolegiata, babiniec bóżnicy, kamienice). Jest ponadto układ  koncentryczny (cerkiew bazyliańska) i oryginalna kompozycja oparta na 4-ramiennej gwieździe (bóżnica). Listwy ornamentowane są motywami klasycznymi (astragal, kimation), a w późniejszym okresie rodzimymi (polny dzwonek - oryginalny zamojski przejaw ornamentu ciągłego). Oprócz listew, sklepienia zdobią m.in. główki aniołków, rozetki, monogram maryjny, glorie promieniste, wazowskie orły, a w synagodze także wazony, ornamenty kandelabrowe, korona. Większość dekoracji łączonych jest Janem Wolffem (osobne) i określanych jako dekoracje typu lubelskiego, chociaż w tym wypadku, za J. A. Miłobędzkim można mówić o lokalnym stylu zamojskim.
Zachowały się też dekoracje płycinowe, listwowe profilowane, bądź kombinowane z k. XVI w. (ul. Staszica 23 i Rynek Wielki 16 oraz dekoracje rzeźbiarskie w Kaplicy Zamoyskich (osobne hasło).

Czytany 1337 razy Ostatnio zmieniany wtorek, 01 styczeń 2013 00:00

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

15991531

Wyświetleń