nagłówek

BRONICKA KRYSTYNA (1904-1983) malarka

Andrzej Kedziora listopad 04, 2012

Ur. w Zamościu, Aniela Krystyna, z domu Wolfisz (c. Jakuba i Zofii z d. Kahan). Ukończyła warszawskie gimnazjum, w 1938 ASP w Warszawie (u prof. Kowarskiego i Pruszkowskiego). Do 1939 przy mężu. W 1940 przybyła z Warszawy do Zamościa, a następnie z synem, przez Rawę Ruską, udała się do męża we Lwowie, postrzelona w nerkę, więziona przez 3 m-ce w "Brygidkach", jako chrześcijanka pracowała dla Niemców (w dziale kartografii urzędu miejskiego, sporządzała dla podziemia kopie map) i Sowietów (dekoratorka).
11 IV 1945 wróciła do Zamościa zostając spadkobierczynią rodzinnego zakładu przetwórczego, wielkiego młyna i odlewni przy ul. Młyńskiej (w 1947 Przetwórstwo spożywcze, młyn i odlewnia żelaza), do końca 1949 prowadziła kiszarnię kapusty dla garnizonu, o którą wiodła z urzędami uciążliwe dla władz, ale w ostateczności bezskuteczne starania (powoływała się, że jest kuzynką Bieruta). W 1950 należało do niej 7/12 nieruchomości pomłyńskiej. Krótko uczyła w szkole mleczarskiej (1952). Starania o przyjęcie do ZBoWiD uzasadniała nieudokumentowanymi zasługami wojennymi w 1939 w Warszawie (sanitariuszka). Prowadziła lekcje rosyjskiego w zakładach pracy.
Jako malarka nalazła się w gronie 30 wystawiających artystów Żydowskiego Tow. Kulturalnego (Wrocław 1949). Należała do powstałej w 1956 Ogólnop. Grupy Twórczej "Zachęta". Uczestniczyła w jej wystawach zbiorowych w Warszawie - 1959, 1971, 1976 (70-ta), 1977 (72-cia), 1978 (75-ta), w Krakowie - 1968 (57-ma, Kwiaty), 1973 (jubileuszowa, Potok górski), 1977 (jubileuszowa, 73-cia), w Radomiu (1967, Kwiaty), Lublinie (1967) i Jeleniej Górze (1977), a także w wystawie zbiorowej "Zachęty" za granicą (ZSRR). Brała udział w wystawach okręgowych w Lublinie (ZPAP i BWA) - 1948, 1952, 1965, 1966, 1968, 1971, 1975, 1976, 1977, 1979) i środowiska zamojskiego (1956, 1960, 1963, 1967). Indywidualnie zaprezentowała się w zamojskim BWA (24 V - 6 VI 1967), ratuszu (10 obrazów w Klubie radnego 31 X 1969) i muzeum (3 - 30 IV 1975). Miała propozycje pokazania swoich prac w Nowym Jorku, Chicago, Detroit. Była czł. ZPAP. Prezentowała martwe natury (dzbany z kwiatami), pejzaże (zamojski park, fragment lasu), także portrety (Arabka), akty. Jej prace nosiły cechy zamierzonego prymitywistycznego realizmu. Pojawiały się w jej obrazach falujące vangogowskie cyprysy. Kopiowała również stare arcydzieła. Na pocz. l. 70. odbyła 3-miesięczną podróż do Włoch, Egiptu i Grecji. Prace jej znalazły się w kraju i za granicą, m.in. we Francji i Anglii. W 1966 wyróżniona dyplomem uznania PWRN.
Mieszkała obok młyna przy ul. Młyńskiej, następnie od 1953 przy ul. Haukego 13, od XI 1961 na Plantach (8/31a) - mieszkanie z atelier (5 lamp jarzeniowych). Była autentyczną artystką, jej pracownia miała specyficzny "paryski" klimat, z obrazami na sztalugach i pod ścianami, draperiami, pośród nich, łóżkiem, itp. Można ją było spotkać ze sztalugami w plenerze, często za pałacem. Miała trudny charakter, obciążona pochodzeniem, była nieufna (z czasem rodzaj psychozy), zamknięta w sobie, nielubiana - z wzajemnością. Nie odczuwała jednak samotności, żyjąc swoim malarstwem, bogatą wyobraźnią. Można było czasem jednak zdobyć jej zaufanie, rozmawiać o sztuce. Świetnie znała francuski.
Po pierwszym mężu, (małżeństwo unieważnione, nie miał rozwodu) miała córkę, zamordowaną w czasie okupacji, również drugi mąż W. Bronicki opuścił ją, syn wstąpił potem do LWP, później był marynarzem. Siostra Klara Joanna Lenczewska po wojnie mieszkała w Łodzi. Zm. w szpitalu w Szczebrzeszynie.
Pozostałe po niej 59 obrazów olejnych i 6 pasteli znalazły się w zamojskim muzeum. Są to  głównie portrety, martwe natury, pejzaże, reminiscencje z zagranicznej podróży, zwraca uwagę też groteskowych cykl "Bachanalie" (z ...Hitlerem).


 * Podczas wystawy środowiska zamojskiego w 1967 wystawiła obrazy olejne: Arabka (28x28 cm), Pejzaż z kaczkami (34x48 cm), Akt (46x55 cm), W zamojskim parku (40x60 cm), Pejzaż z wodą (46x51 cm), Dziewczyna z kwiatami (40x50 cm).
 * Znana zamojska malarka Krystyna Bronicka, członek ZPAP i grupy"Zachęta" w ciągu ostatnich dwóch lat eksponowała swoje prace na przeszło 20 wystawach krajowych i  zagranicznych, m.in. w Lublinie, Radomiu, Wrocławiu, Zamościu, Warszawie, Chełmie, ZSRR i innych krajach. Ostatnio otrzymała ona propozycję zorganizowania wystawy swoich prac w miastach Stanów Zjednoczonych: Nowym Jorku, Detroit i Chicago. ("Sztandar Ludu" nr 201 z 24 VIII 1967). W notce z następnego dnia zamiast propozycję jest zamówienie.
 * Nie lubiła zwierząt, stosowała metody Kneippa, gimnastykowała się, jabłko zjadała wraz z ogryzkiem.

Galeria

Czytany 638 razy Ostatnio zmieniany sobota, 28 lipiec 2018 09:39

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

14503147

Wyświetleń