nagłówek

BIBLIOTEKA PUBLICZNA IM. J. ZAMOYSKIEGO

Powstała 25 X 1906 jako Bezpłatna Biblioteka i Czytelnia Polskiej Macierzy Szkolnej (pierwsza w guberni), w 2 pokojach przy ul. Kościuszki 7. Prowadziła ją Anna Kiełbińska, a korzystała głównie młodzież ze sfer rzemieślniczych i robotniczych oraz uczniowie. Po roku władze zamknęły Bibliotekę (2400 książek, 1200 czytelników). W niedługim czasie jej organizator Romuald Jaśkiewicz ponownie uzyskał zgodę na jej otwarcie, ale już prywatnie, jako Publiczną Bibliotekę i Czytelnię zarejestrowaną 21 II 1908 na nazwisko żony Marii (czytelnia czynna od jesieni). Pomagały jej Zofia Krzeczkowska i Regina Kłossowska. Mieściła się przy ul. Żeromskiego 11. Było w niej początkowo 2,5 tys. książek (głównie dzieła literatury polskiej i wiele roczników czasopism (1914 - 2790 czytelników). Zamknięta z początkiem wojny. Księgozbiór zabezpieczyła pracująca w niej Kłossowska i w 1916 nielegalnie otwarła bibliotekę we własnym domu (Rynek Wielki 2). Od XII 1917 biblioteka utrzymywana była przez miasto, czynna 3 razy w tygodniu (potem tylko raz) po 2 godziny. Książki wypożyczały 2 osoby (m.in. R. Kłossowska).
W oparciu o księgozbiór R. Kłossowskiej, a także księgozbioru przekazanego przez Towarzystwo "Ziemianin" powstała w 1921 Biblioteka Publiczna im. J. Zamoyskiego (rok później postanowieniem wpisany do rejestru stowarzyszeń), mieściła się w ratuszu i miała charakter ogólny, specjalności wybitnej nie posiadając. W 1926 liczyła 3450 książek polskich, 460 francuskich i 400 rosyjskich.
21 IX 1928 bibliotekę przejęło Koło Miłośników Książki, było wówczas 5 tys. tomów głównie z zakresu historii, literatury i beletrystyki w języku polskim, rosyjskim i francuskim. Nadal jednak wegetowała, aż do 1932 (tylko 24 stałych czytelników). Dopiero energiczne działania Zygmunta Klukowskiego i Henryka Rosińskiego odmieniły sytuację. Ożywiono Tow. Biblioteki Publicznej, Stanisławę Lewicką (1928-32) zastąpiła nowa bibliotekarka Ludwika Gołkowska (absolwentka Wolnej Wszechnicy), a po niej od 1937 Halina Górczyńska (do 1941). Organizowano imprezy dochodowe. Obok magistratu, z pomocą finansową śpieszył H. Rosiński. Biblioteka w 1933 przeniosła się z pokoju w Rynku do ratusza na II p. obok Sali posiedzeń, a 16 XI 1936 na parter ratuszowej oficyny (wejście od ul. Ratuszowej), z czasem zajmując 6 pokoi (4 na parterze). Wzrosła liczba książek (1939 - 8050), czytelników (1939 - 900) i wypożyczeń (1934 - 17,5 tys., 1938 - 60,5 tys.). Obowiązywał miesięczny abonament (od 35 gr do 1 zł) i kaucja (2 zł).
W czasie okupacji liczba abonentów wzrosła do 1,5 tys. (dziennie - tak jak współcześnie - wypożyczano do 400 książek). Była to jedna z lepiej postawionych bibliotek w województwie, na poziomie europejskim - pogodna pani Hala, ogonki, ale miłe. W 1940 bibliotekę przejął Wydział Propagandy Dystryktu Lubelskiego, a w XII 1941 została zamknięta przez Niemców, którzy wiele książek spalili i zatopili w mokradle za elektrownią. Część książek ukryto jednak w piwnicy ratusza. Część książek przeznaczonych na przemiał złożonych w Inspektoracie Szkolnym landrat pozwolił J. Kabatowi zabrać do muzeum, gdzie poukrywał je za gablotami. Oficjalnie zgłoszono stratę 7775 książek.

Czytany 145 razy

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

14312634

Wyświetleń