nagłówek

BIRKOWSKI SZYMON (1574-1626) filolog, filozof, lekarz, jeden z pierwszych profesorów Akademii Zamojskiej i jej rektor

Andrzej Kedziora grudzień 27, 2012

Ur. we Lwowie (był młodszym bratem Fabiana, znanego kaznodziei), wzorem humanistów używał łacińskiej formy nazwiska Birkovius. W 1590 wstąpił na Akademię Krakowską. W 3 lata później został bakałarzem. Uczył w Bieczu. W III 1594 przybył do Zamościa, ściągnięty do powstającej Akademii przez Szymona Szymonowica, wg którego był od innych wprawniejszy i polerowańszy. Objął katedrę niższą, a po 8 latach katedrę logiki, w międzyczasie zostając doktorem filozofii (1598). W 1604-1607 na koszt kanclerza studia w Padwie i Neapolu, uzyskując dyplom doktora medycyny (Padwa). Po powrocie objął katedrę fizyki i medycyny. W 1609 obrany został rektorem Akademii. Należał do czołowych jej postaci. Brał czynny udział w pracach wydawniczych. Był doskonałym grecystą, podniósł rangę języka greckiego na uczelni. Przetłumaczył i wydał w 1602 w Zamościu dzieło Dionizjusza z Halikarnasu De collocatione verborum... (136 s.), które w jego tłumaczeniu ukazało się też w Hannowerze (1615) i Londynie (1728). Ponadto drukiem wyszła także jego rozprawka o herbie Korczak (Neapol 1607) i elegia poświęcona J. Lipsjuszowi (Lejda 1613). W rękopisie pozostał traktat o logice, komentarze do szeregu dzieł starożytnych oraz wykłady z logiki, fizyki i medycyny prowadzone wg własnego systemu. Utrzymywał kontakty z zachodnimi humanistami J. Dousą i J. Lipsjuszem. Był także stróżem nauk i zdrowia Tomasza Zamoyskiego, towarzyszem jego podróży w sprawach publicznych i wypraw wojennych.
W 1609 nabył dom w Rynku (nr 6), w miejsce którego wybudował jedną z wystawniejszych kamienic, w której zachował się kartusz z jego inicjałami (SB). W 1614 ożenił się z Zofią Możdżarską. Wkrótce też zakończył pracowitą i błyskotliwą  działalność akademicką. Pod koniec życia zamieszkał w nadanej przez ordynata wsi. Zm. w Goraju. Prawie cały majątek zapisał Akademii, łącznie 18 tys. zł (głównie na nową katedrę historii i ubogich studentów), dom oraz bogaty księgozbiór (1371 tomów). Na skromnym epitafium z ciemnobrązowego marmuru, które znajduje się w Kolegiacie przeczytać można, iż był mężem znakomitej wiedzy i pobożności, rzadkiego talentu, wsławionym znajomością rzeczy boskich i ludzkich, zdobytą dzięki długoletnim studiom i podróżom.

Czytany 524 razy Ostatnio zmieniany wtorek, 03 lipiec 2018 07:52

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

14668611

Wyświetleń