nagłówek

ALKOHOLU KONSUMPCJA

Andrzej Kedziora styczeń 15, 2013

Jan Zamoyski sprowadzał wina węgierskie (słudzy Węgrzy), ale też z gośćmi pijał wina reńskie, kanaryjskie, francuskie, hiszpańskie, włoskie, małmazje. Na potrzeby dworu używano wina wołoskiego (rocznie ok. 3 tys. zł).
Na przełomie XVIII/XIX w. wyszynk gorzałki okowitki wynosił ok. 80 tys. litrów rocznie (karczma tygodniowo sprzedawała jej od 10 do 150 l.) oraz ponad 1,5 tys. l. likierów i kilkanaście l. miodu. Wino podawano wówczas w 10 szynkach. W czasie zaborów był duży popyt na napoje alkoholowe (większość mieszkańców twierdzy to mężczyźni) i jego sprzedaż była intratnym zawodem. Różne gatunki win sprzedawano w aptece na recepty, co cenili sobie bardzo klienci, bo w nocy i wieczorem składy win zamykano.
W 1897 alkohol sprzedawały 4 sklepy. Z końcem XIX w. powstał Komitet Opieki nad Trzeźwością Ludową, który składał się z nauczycieli, urzędników, wojskowych, szlachty, współpracował ze Strażą Ziemską, przeprowadzał kontrole sprzedaży alkoholu. W 4 pomieszczeniach oficyny ratusza utworzył herbaciarnię (zob. Gastronomia dawna), nie doszło do realizacji własnego lokalu - Domu Ludowego. W 1923 wydano 8 koncesji, w 1930 z wyszynkiem 8, bez wyszynku 12. Z inicjatywy Henryka Świątkowskiego 12 V 1929 odbyło się referendum w sprawie zakazu sprzedaży alkoholu, poprzedzone wiecami, protestami i ulotkami - przeciw prohibicji wypowiedziało się 3755 z 4486 głosujących. Od 1930 działał oddział Polskiego Tow. Walki z Alkoholizmem "Trzeźwość". W l. 30. 9 p.p. miał mało chlubną opinię jednego z bardziej rozpitych pułków.}W 1957 było, jak ustaliła MO, 27 pokątnych knajp, najwięcej na Nowym Mieście. W 1963 najwięcej alkoholu sprzedano (litry): "Staromiejska" - 10070, "Zacisze" - 9127, "Bilard" - 9074, "Ludowa" - 8575, "Centralka" - 7987, "Popularna" - 7821, "Zamościanka" - 5374.
W l. 60-tych z melinami walczyła milicja, a ich likwidacjom nadawano rozgłos. W 1962 dwie przy ul. Grodzkiej Heleny N (od 1955 handlowała) i Genowefę N, a rok później Pawła N. przy ul. Kilińskiego (oprócz wódki, 21 tys. gotówki, znaleziono pozostawionych w zastaw 12 zegarków). Ale jak pisał "Sztandar Ludu" było ich jeszcze kilkanaście, zwłaszcza na Nowym Mieście, chodzą słuchy, że wznowiły działalność knajpy na Starym Mieście o których pisaliśmy pisaliśmy rok temu.
W 1966-69 leczono w przychodni p/alkoholowej 193 osoby a zakładzie zamkniętym 44. W 1969 wydano 86 wniosków o przymusowym leczeniu, w tym 19 osób w lecznictwie zamkniętym (w Radecznicy przebywało z Zamościa 11 osób).
W 1980 ustalono 327 nadużywających alkohol i 130 melin pijackich, a zlikwidowano 50 nielegalnych wyszynków i 18 bimbrowni, za pijaństwo w czasie pracy kolegium ukarało 84 osoby, zabrano 280 praw jazdy. W 1981 pisano o ok. 70 melinach i ponad 600 nadużywających oraz 20 leczonych w Radecznicy. W 1983 było 50 melin pijackich. W 1985 w poradni odwykowej zarejestrowanych było 132 alkoholików. W 1977 na Majdanie otwarto izbę wytrzeźwień (osobne hasło). W 1983 w sylwestra w Zamościu sprzedano 5,5 tys. szampanów.
W 1986 handel wódką mogło prowadzić 11 podmiotów, winem - 17, piwem - 15, w gastronomii odpowiednio 10, 18, 17. W 1997 zwiększono z 50 do 100 m odległość od placówek oświatowych, sakralnych itp. W 1998 miasto udzieliło koncesji (pow. 4,5% alkoholu) dla gastronomii 75 i dla handlu 120. W 1999 było 239 punktów sprzedaży alkoholu, 2001 - 250, 2003 - 130 zezwoleń (z tego 65 barów i restauracji). W 2011 sklepy i lokale w Zamościu sprzedały na kwotę 75,4 mln zł, w 2014 - 68,6 mln (38 mln piwo, 24 mln wódka, 6 mln piwo), w 2016 - 75,2 mln zł (dane z 215 sklepów i lokali), w tym do 4,4% i piwa - 40,1 mln (z tego w sklepach 35,3), 4,5 do 18% bez piwa - 7,3 mln (w sklepach 6,7), pow. 18% - 27,9 mln (w sklepach 26,4).
W 1999 w mieście szacowano ok. 1000-1500 osób uzależnionych i 6-7,5 tys. pijących nadmiernie, a przychodnia odwykowa obejmuje 625 osób (1985 - 113). Pierwszy Klub Abstynenta powstał w 1972 (osobne hasło: Kluby Abstynenta).

Sprzedaż alkoholu w Zamościu
 Rok punkty  Sprzedaż tys. zł piwo %  wino % wódka %
 2012  240  68.694 55  9  36
 2013  230  72.020 54  9  37
 2014  228  68.604 56  9  35

 * Dużo pijaków zagradzało ulice i przyległe place, zaczepiając przechodniów i śpiewając piosenki bezecne w tych dniach uroczystych (Wielkanoc 1898).
  *
Obecnie kilkanaście potajemnych i niekontrolowanych miejsc sprzedaży wódek i spirytusu w mieście (dokument urzędowy z 1955).
 
* Naprzeciwko wejścia do jedynego na Starym Mieście hotelu mieści się sklep sprzedający m.in. alkohol we wszystkich odmianach, od godz. 20 do 3 w nocy! Ta placówka ściąga więc tutaj męty społeczne z całego chyba Zamościa - starego i nowego; trzaskają rozbijane butelki, strzeliste przekleństwa w szerokim asortymencie bluzgają pod niebo, pijacy wszczynają bójki, zaczepiają kogo się da. Milicji w tym rynsztoku nie uświadczysz i gość hotelowy, przyjechawszy z daleka, boi się wyjść (felieton, "Życie Warszawy", 1983).
 
* W ub. tygodniu do Izby wytrzeźwień trafiło 58 osób, wśród nich 44 bezrobotnych, 8 emerytów, 3 pracowników, 2 rolników, 1 uczeń ("Kronika Tygodnia" 2013 nr 9)
 * w ramach walki z pijaństwem w pracy "Delia" w 1981 wprowadziła dla solenizantów w dzień imienin czas wolny od pracy.

Czytany 814 razy Ostatnio zmieniany środa, 26 kwiecień 2017 17:55

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

10501603

Wyświetleń